Onderzoekt en verzamelt de geschiedenis van werk, werkenden en arbeidsverhoudingen wereldwijd

Over de Vrienden

Het IISG is de grootste instelling ter wereld voor de beoefening van de sociale geschiedenis. Het dankt deze positie vooral aan het feit dat het al sinds 1935 probeert het culturele erfgoed van de arbeidersbeweging en andere emancipatorische groepen en stromingen veilig te stellen - en dikwijls juist daar, waar het door uiteenlopende omstandigheden het meest wordt bedreigd.

Als gevolg van deze aktiviteit beheert het Instituut meer dan 3000 archieven, waaronder de papieren van Marx en Engels, Kautsky en Bernstein, Bakunin en Trotskij, Guesde en Turati, Pankhurst en Goldman, Domela Nieuwenhuis en Troelstra, Sneevliet en Den Uyl. Zowel de Commune van Parijs als de Spaanse Burgeroorlog zijn in het IISG uitstekend gedocumenteerd.

Voor organisaties als de Socialistische Internationale, het IVVV, het EVV en Amnesty International, maar ook voor de PvdA, de FNV en het CNV is het de vaste archiefbewaarplaats.

Aktief optreden bracht ontelbare documenten uit Latijns Amerika, Oost-Europa, het Midden-Oosten, de Kaukasus en grote delen van Azië naar Amsterdam. In de afgelopen jaren zijn daarnaast vele honderdduizenden documenten van kritische nieuwsgroepen op het Internet verzameld. De bibliotheek en de audiovisuele collectie bevatten eveneens talloze unica en semi-unica, vooral onder de periodica, foto's en affiches. Al het materiaal is online te vinden middels een Website met ongeveer 750.000 bezoekers per jaar.

Ook de onderzoeksafdeling van het Instituut is een van de grootste ter wereld. Ze publiceert boeken, artikelen en bronnenpublicaties in vele talen en brengt jaarlijks tientallen historici van arbeid en arbeidsverhoudingen samen in internationale conferenties.

Het IISG geeft Nederlandse en internationale boekenreeksen uit, alsmede de toonaangevende International Review of Social History, die bij Cambridge University Press verschijnt. Iedere twee jaar wordt de European Social Science History Conference georganiseerd, die door bijna duizend beoefenaars van de geschiedenis en de sociale wetenschappen uit alle delen van de wereld wordt bezocht.

Het Instituut werkt nauw samen met een aantal instellingen waaraan het tevens onderdak verleent: het Nederlandsch Economisch-Historisch Archief, het Persmuseum, de Historische Steekproef Nederland en het South-South Exchange Program for Research on the History of Development. Het heeft bureau's of correspondenten in Moskou, Istanbul, Islamabad, Dhaka en Semarang.

Kortom, het IISG is zowel voor de bewegingen als voor het onderzoek al 75 jaar onmisbaar. Vanaf het allereerste begin is het beheer van de collecties ondergebracht in een stichting. Deze privaatrechtelijke vorm is gekozen om de politieke onafhankelijkheid te benadrukken en zo de diversiteit van de verzamelde bronnen te waarborgen. Vandaar ook dat de eerste financieringsbron particulier van aard was: zonder de verzekeringsmaatschappij De Centrale was het IISG er nooit geweest en had het zijn belangrijkste reddingsoperaties nooit kunnen uitvoeren.

Maar ook de overheid - eerst de stedelijke, later de landelijke - zag het belang van het initiatief in. Tegenwoordig worden de exploitatielasten van het Instituut grotendeels door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen gedekt, terwijl de Stichting IISG via de Koninklijke Bibliotheek een subsidie voor het onderhoud van de collecties ontvangt. Projectgelden vormen een derde bron van inkomsten: het gaat daarbij om het uitvoeren van specifieke taken, veelal onderzoeksopdrachten.

De verhouding tussen deze bronnen is in de loop van de tijd sterk veranderd. Overwoog aanvankelijk het privé-initiatief en later de overheid, thans maken daarnaast projectgelden een - jaarlijks groeiend - deel van de begroting uit. In 1997 bedroeg de structurele subsidiëring door de KNAW nog slechts twee derde van het totaal. Dat ligt deels aan het succes van het Instituut bij de geldverwerving voor interessante projecten, maar nog meer aan het universele verschijnsel van de terugtredende overheid. De structurele middelen zijn in het laatste decennium nominaal enigszins, en reëel sterk gedaald. Dat treft in het bijzonder juist de taak die het IISG van bijna alle vergelijkbare instellingen onderscheidt: het redden van internationaal sociaal-historisch erfgoed. De aktiviteiten op dit terrein zijn immers alleen mogelijk op een vaste financiële grondslag.

In 1999 ontstond het idee privé-initiatief nieuw leven in te blazen met de oprichting van De Vrienden van het IISG. Inmiddels hebben 70 vaste vrienden uit Nederland, maar ook van daarbuiten zich aangemeld die een jaarlijkse donatie van 100 of 500 euro overmaken. Daarnaast hebben enkele Nederlandse en buitenlandse vrienden extra grote donaties overgemaakt, tot 450.000 euro toe. Ook hebben enkele vrienden het Instituut in hun testament bedacht.

Het IISG vraagt geld, maar het vraagt ook interesse. Naast financiële bijdragen is die interesse van levensbelang, omdat het Instituut vele ogen en oren nodig heeft. Ieder half jaar organiseren wij voor de Vrienden een bijeenkomst waar zij van dichtbij kennis kunnen maken met nieuwe aanwinsten, kunnen vernemen waarom iets verworven is, soms ook hoe warm het was en hoe ver en voor uitwisseling van ideeën. Voor de donateurs die niet aanwezig kunnen zijn, wordt de informatie door middel van de nieuwsbrief On the Waterfront beschikbaar gesteld.
Voor eerdere afleveringen van de nieuwsbrief zie On the Waterfront

Voor meer informatie over (lid worden van) de Vrienden van het IISG kunt u contact opnemen met het secretariaat: vrienden@iisg.nl.