Onderzoekt en verzamelt de geschiedenis van werk, werkenden en arbeidsverhoudingen wereldwijd

Oranje en het morrende volk

Het anti-Oranjegevoel is een traditie in Nederland, even oud als het Koningshuis en zijn trouwe aanhangers zelf. 

Bij het aantreden van Willem I als ‘souverein vorst’ in 1813 trok een deel van het  ‘Amsterdams gemeen’ ‘morrend langs kaai en straten’ onder het zingen van een anti-koningslied.
Bij de inhuldiging van Willem II in 1840 vielen in het gedrang vijf doden in de Kalverstraat, wat niet bijdroeg tot de algemene feestelijkheid.
De merkwaardige gedragingen van deze Willem II (bijgenaamd Kaaskop) leidden tot een giftige pamflettenstrijd. Dat gold ook voor Willem III die de bijnaam Koning Gorilla verwierf. Zijn aanhangers werden daar woedend van en beukten tijdens de ‘Oranjefurie’van 1887 los op de socialisten die het bedacht hadden.

In 1885 kalkte iemand ‘TE HUUR’ op het Paleis op de Dam. Het idee komt terug in de leuze Geen Woning Geen Kroning van de krakersbeweging bij de inhuldiging van Beatrix in 1980.
Toen ‘koninginnetje Wilhelmina’ in 1898 aantrad kreeg ze de Gouden Koets kado van de Amsterdamse bevolking, die het met kwartjes bij elkaar gesprokkeld had. Socialisten fulmineerden tegen deze  crowd-funding voor de ‘Gouden Kwartjeswagen’. Bij Wilhelmina’s inhuldiging was er een vals bomalarm. Alleen bij Juliana in 1948 bleef de opwinding beperkt tot minuscule trotskistische en anarchistische kringen.

Lees en bekijk de ludieke uitingen van anti-Oranjeklanten van 1813 tot en met 1980 uit de collecties van het IISG en Persmuseum.

Tekst en samenstelling: Margreet Schrevel

Geplaatst: 
15 april 2013