Onderzoekt en verzamelt de geschiedenis van werk, werkenden en arbeidsverhoudingen wereldwijd

Afrikadesk open

Addis Abeba, Ethiopië: de Afrikaanse Unie zetelt hier, de Verenigde Naties vestigden er hun Afrikaanse Economische Commissie, talloze internationale NGO's kozen er hun domicilie, en vanaf 2011 zal het ook de uitvalsbasis zijn voor de Afrika (Sub-Sahara) Regiodesk van het IISG. De regiodesk is een gloednieuw initiatief met een uiterst klassieke functie: het verzamelen en bewaren van bedreigd materiaal van oppositiegroepen en andere sociale bewegingen.
In 1935 werd het IISG met deze missie opgericht. Vandaag de dag is juist in Afrika urgent behoefte aan een reddingsbrigade voor documenten op het terrein van sociale geschiedenis. Lokale archieven in de regio zelf zijn er doorgaans niet voor uitgerust of worden niet zonder meer als een veilige bergplaats voor controversiële collecties gezien. Het IISG ziet het als een dure plicht om hier een voortrekkersrol bij het verzamelen te gaan spelen.

Stefano Bellucci

Stefano Bellucci, hoofd van de Afrika-desk, licht zijn keuze voor Addis Abeba als vestigingsplaats toe.

"Het is een kosmopolitische stad met veel internationale en supranationale organisaties, die allemaal samen Addis Abeba tot de onofficiële hoofdstad van het Afrikaanse continent maken. Er zijn ook praktische overwegingen. De leefbaarheid is de afgelopen jaren in allerlei opzichten verbeterd. Met Ethiopian Airlines zijn er uitstekende verbindingen naar zo'n dertig andere Afrikaanse landen. De infrastructuur voor ICT is in Ethiopië relatief sterk. Elders staat die sector nog helemaal in de kinderschoenen. Ethiopië heeft een snel groeiende economie, maar de kosten van levensonderhoud zijn laag. Momenteel is er politiek evenwicht, al wijzen sommige waarnemers op tekortkomingen in het systeem. De criminaliteitscijfers in Addis Abeba zijn niet extreem hoog en dat maakt het een prettige stad om te wonen. Het is er schoon en het klimaat is betrekkelijk gunstig met een jaargemiddelde van 16 graden. Dat is goed voor de mens, maar ook voor archieven en andere documenten.Een regiovertegenwoordiger gaat daar in eerste instantie samen met mij materiaal verzamelen. Hij zal verder vanuit zijn kantoor ter plaatse zorgen voor verpakking, transport en allerlei andere praktische zaken. Giuseppe Cipriani, Italiaanse Nederlander, wordt de regiovertegenwoordiger."

Italië en Ethiopië, daar zit natuurlijk een geschiedenis achter? Bellucci haast zich uit te leggen dat die zijn land in een minder gunstig daglicht stelt. Italië's koloniale rijk strekte zich ooit uit over Ethiopië, Eritrea, Somalië en Libië. In Eritrea duurde de Italiaanse aanwezigheid het langst (vanaf de tweede helft van de 19de eeuw tot 1941), in Ethiopië het kortst, vanaf 1936 tot 1941. In 1943 was het de iure gedaan met het "Italiaanse imperium".
Na het vertrek van de fascisten uit Ethiopië slaagden de twee landen er in een stabiele relatie op te bouwen waarbij Italië een van de belangrijkste spelers werd op het veld van internationale hulp en samenwerking met Ethiopië. De koloniale geschiedenis in de Hoorn van Afrika heeft in Italië een zeer sterk ontwikkelde Afrikanistiek achtergelaten, met zo'n 40 leerstoelen aan universiteiten. Stefano Bellucci doceerde Afrikastudies aan de Universiteit van Pavia in Lombardije. Hij studeerde in Italië, de VS en Frankrijk richtte zich als onderzoeker op sociologie en geschiedenis van Mozambique, Ethiopië, Kenia en Soedan.

De Afrika Desk gaat actief verzamelen in heel "tropisch Afrika", dat wil zeggen heel Afrika behalve het Arabische Noorden en Zuid-Afrika. In eerste instantie gaat de desk zich richten op Ethiopië, Kenia, Oeganda, Senegal, Ivoorkust, Ghana, Zuidelijk Nigeria en mogelijk Angola en de democratische republiek Congo. Dit zijn landen met een veelbewogen sociale geschiedenis en waardevolle bronnen om te verzamelen. Samen met de regiodesk Midden-Oosten/Centraal Azie wordt ook Soedan bestreken. In Soedan is de acquisitie van het archief van de Soedanese Communistische Partij en dat van de Republikeinse Broederschap binnen bereik. "Soedanese communisten willen heel graag deel uitmaken van het traditionele rond Marx gegroepeerde verzamelgebied van het IISG", zegt Bellucci.
"Behalve op linkse organisaties en vakbonden gaan we ons richten op de vrouwen-, de studenten- en de antikoloniale bewegingen. Overal waar het sociaal protest huist dus. Het gaat ons om primair materiaal. Het is voor de mensen daar heel belangrijk dat hun erfgoed een bestemming krijgt, bewaard blijft en dankzij het IISG aan de rest van de wereld ter beschikking wordt gesteld. Voor instellingen daar ter plaatse is het vaak moeilijk die faciliteiten te bieden, en ze hebben er ook het geld niet om archief te ordenen en te bewaren."

"Het is onze bedoeling om de archiefcapaciteit in Afrika zelf te vergroten. Het toegankelijk maken en verwerken van de collecties zal dan ook zoveel mogelijk in Afrika zelf en op ons kantoor in Addis Abeba gebeuren. Dat sluit duidelijk aan bij de oude en de nieuwe missie van het IISG, dat zijn internationale aspiraties waar wil maken door zich te richten op Global Labour History. Het zwaartepunt van de aandacht wordt daarom steeds meer richting Global South verlegd."

Zie ook:

Tekst: Margreet Schrevel

Geplaatst: 
9 februari 2009